Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017

Ναι, δίνεται φορμόλη στα ψάρια και είναι και νόμιμο...

Νόμιμη, υπό όρους, η χρήση φορμόλης στις ιχθυοκαλλιέργειες


της Ιωάννας Σωτήρχου
 
Η καταγγελία που έκανε τον γύρo του διαδικτύου στα τέλη Ιουλίου προερχόταν από πρώην εργαζόμενο ιχθυολόγο* σε μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας, ο οποίος απολύθηκε λόγω της εναντίωσής του σε μια σειρά από πρακτικές.

Ανάμεσα σε άλλα κατήγγειλε και τη συστηματική χρήση φορμαλδεΰδης -μιας επικίνδυνης χημικής ουσίας με την κοινή ονομασία «φορμόλη»- στην εκτροφή ψαριών, λόγω του υπερπληθυσμού ψαριών στα κλουβιά που οδηγεί στην εξασθένησή τους, καθώς και μια σειρά από ενέργειες που το αποτέλεσμά τους είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

Κι ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου εκδικάστηκε η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων που έκανε σε βάρος του πρώην εργαζομένου της η εταιρεία, η απορία παρέμεινε: τρώμε φορμόλη;

Αρχικά απευθυνθήκαμε στον Ενιαίο Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), από τον οποίο μας πληροφόρησαν ότι η φορμόλη είναι μια απαγορευμένη τοξική ουσία που σίγουρα απαγορεύεται, αλλά δήλωσαν αναρμόδιοι να μας ενημερώσουν ειδικά για το τι συμβαίνει στις ιχθυοκαλλιέργειες, οπότε και μας παρέπεμψαν στο υπουργείο Γεωργικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Σε αυτό, αναζητώντας την κατάλληλη διεύθυνση που θα μπορούσε να μας πληροφορήσει υπεύθυνα, υπήρξαν ιχθυολόγοι που ενώ ήταν αναρμόδιοι μας είπαν ότι πάντως κατά τη γνώμη τους «αποκλείεται να είναι νόμιμη η χρήση φορμόλης στα ψάρια».

Κτηνιατρικά σκευάσματα

 

Το σεργιάνι στις διευθύνσεις του υπουργείου διήρκεσε κάμποσο και τελικά με τη βοήθεια και του γραφείου του υπουργού βρήκαμε την υπεύθυνη στη διεύθυνση κτηνιατρικών φαρμάκων, καταλοίπων και κτηνιατρικών εφοδίων, Ειρήνη Καστελάνου, για να μας πει τι ισχύει για τη φορμόλη στα ιχθυοτροφεία.

Σύμφωνα με την κ. Καστελάνου, πρόκειται για μια ουσία που χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένα φαρμακευτικά σκευάσματα κτηνιατρικής χρήσης εγκεκριμένα από τον ΕΟΦ με αντιπαρασιτικές ιδιότητες, που αντιμετωπίζουν αυτές τις ασθένειες στα ψάρια, χορηγούνται μόνο με κτηνιατρική συνταγή και μόνο τα συγκεκριμένα σκευάσματα και από κει και πέρα η χρήση άλλων προϊόντων, που δεν είναι τα συγκεκριμένα, εγκεκριμένα σκευάσματα, απαγορεύονται.

Καθώς η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων απαγορεύει στον πρώην εργαζόμενο ιχθυολόγο να μας μιλήσει, μεταφέρουμε από τα όσα είδαν το φως του... διαδικτύου ότι, σύμφωνα με τις καταγγελίες του, «συντελείται ένα τεράστιο έγκλημα στο βωμό του κέρδους από τις εταιρείες ιχθυοκαλλιέργειας», πως «τόνοι φορμόλης» ρίχνονται στα θαλάσσια οικοσυστήματα επιβαρύνοντάς τα κι ας αποτελούν σε αρκετές περιπτώσεις προστατευόμενες περιοχές NATURA, πως «θανατώνονται και σπάνια μεταναστευτικά πουλιά από τα αντιαρπακτικά των κλωβών», ενώ εγκαλούσε Αρχές και επιστημονική κοινότητα για αδιαφορία και αδράνεια.

Αντιπαρασιτικό

 

Οπότε το επόμενο ερώτημα ήταν: 
Έχουν ελεγχθεί οι εν λόγω ιχθυοκαλλιέργειες; 
Και τι βρήκαν οι έλεγχοι;

Οπως μας πληροφόρησε η πολύ κατατοπιστική προϊστάμενη στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής στην περιφέρεια Ηπείρου, Διαμαντούλα Φούφα, στις 72 συνολικά ιχθυοκαλλιέργειες της περιοχής ευθύνης της πραγματοποιούνται δύο ειδών έλεγχοι: ένας που αφορά τα κατάλοιπα των ιχθυοκαλλιεργειών για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και ένας που αφορά την υγειονομική κατάσταση των ίδιων των ψαριών, ενώ το υπουργείο προσδιορίζει πόσα δείγματα θα παίρνονται ετησίως για ελέγχους.

Επαναλαμβάνει ότι η φορμόλη επιτρέπεται ως αντιπαρασιτικό και μόνο ένα συγκεκριμένο εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ σκεύασμα κατόπιν κτηνιατρικής συνταγής.

Επιπλέον μας πληροφορεί ότι έχει μηδενικό χρόνο αναμονής από τη λήψη του από τα ψάρια μέχρι την ανθρώπινη κατανάλωση, δηλαδή μπορούν να καταναλωθούν αμέσως και πως στην υπηρεσιακή έκθεση μετά τον έλεγχο που είχε κάνει η αρμόδια υπηρεσία μόλις ανέκυψε το θέμα, είχαν βρεθεί όλα εντάξει.
«Οι έλεγχοι που γίνονται αφορούν απαγορευμένες φαρμακευτικές ουσίες, βαρέα μέταλλα, ενώ φέτος από τα 288 δείγματα που οφείλουμε να λάβουμε για ελέγχους που αφορούν την προστασία της ανθρώπινης υγείας έχουν ληφθεί 106, στα οποία δεν έχει ανιχνευθεί κάτι που να βρίσκεται πέρα από τη νομοθεσία» λέει στην «Εφ.Συν.».
Μας πληροφορεί και για τους υγειονομικούς ελέγχους και τα δείγματα που οφείλουν να λαμβάνουν ακόμη και για ιογενείς ασθένειες βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας και των εν ισχύι προγραμμάτων, πέραν των ελέγχων στα κατάλοιπα που εφαρμόζονται ετησίως.

Ο διάλογος

 

● Εχετε εντοπίσει ποτέ κάτι εκτός νόμου και τι μέτρα παίρνετε; ρωτάμε.

Μόνο μία φορά πριν από δύο χρόνια, στην Αρτα, θυμάμαι, να έχει ανιχνευθεί απαγορευμένη ουσία και τότε πάρθηκαν τα κατάλληλα μέτρα.

● Δηλαδή;

Απαγορεύτηκε η είσοδος και η έξοδος των ψαριών, παίρνονταν περιοδικά δείγματα μέχρι να μη βρίσκονται ίχνη πάνω από τα επιτρεπτά όρια της φαρμακευτικής ουσίας κι όταν είναι σε μεγάλη ποσότητα η ουσία μέσα στο κρέας των ψαριών και η περίοδος που απαιτείται μέχρι να φτάσουν στην ανθρώπινη κατανάλωση είναι μεγάλη και δεν συμφέρει να διατηρηθούν, τότε θανατώνονται.

Επί χρόνια δεν έχουν βρεθεί σε άλλες μονάδες παρατυπίες και δεν πρέπει να υπάρχει ανησυχία γιατί οι ιχθυοκαλλιεργητικές μονάδες ελέγχονται όλο τον χρόνο...

● Εσείς τρώτε από αυτά τα ψάρια;

Ναι, βέβαια.
Συμπέρασμα; Ναι, δίνεται φορμόλη στα ψάρια και είναι και νόμιμο... 

Η καταγγελία έκανε λόγο ακόμη και για σάπιες τροφές που πετιούνται στη θάλασσα μολύνοντάς την και για πουλιά που πιάνονται στα δίχτυα των ψαροκλουβιών και σκοτώνονται.
Ομως για αυτά είναι υπεύθυνες άλλες Διευθύνσεις άλλων υπουργείων που ασχολούνται με τη θάλασσα.

 πηγή Εφημερίδα των Συντακτών

* Ιχθυοκαλλιέργειες Ηγουμενίτσας: χρήση τόνων φορμόλης και άλλα περιβαλλοντικά εγκλήματα στο βωμό του κέρδους;  Δείτε το άρθρο εδώ: Οικολογικό blog - 17 Αυγούστου 2017 


Πέμπτη, 19 Οκτωβρίου 2017

Το απίστευτο σκάνδαλο καταστροφής (και) του Βερμίου με αιολικά - Ανοικτή επιστολή στο ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας

Μεταφορά ανεμογεννήτριας - εδώ ένα πτερύγιο της έλικας

Ανοικτή επιστολή στο ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Στην 3η τακτική σας συνεδρίαση, που πραγματοποιήθηκε στη Βέροια, αποφασίσατε ομόφωνα, με βάση και την εισήγηση της Νομαρχιακής Επιτροπής Ημαθίας του ΤΕΕ, τη σύσταση ομάδας εργασίας, για το θέμα της πρότασης κατασκευής αιολικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο όρος Βέρμιο ισχύος 465 MW αποτελούμενο από επτά αιολικά πάρκα 155 ανεμογεννητριών.

Η απόφασή σας αυτή είναι προδήλως βασισμένη στην καλή σας προαίρεση, ωστόσο παραβλέπει το γεγονός πως η συνολική ισχύς αιολικών που προορίζεται για το Βέρμιο δεν είναι 465, αλλά πάνω από 1000MW, δηλαδή κάπου 400 ανεμογεννήτριες των 2-3MW. Οποιαδήποτε Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, αλλά και Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων, για να είναι καταρχήν σύννομη, πρέπει να εξετάζειτο αθροιστικό αποτέλεσμα που θα έχει η εγκατάσταση αυτού του εξωφρενικούσυνολικού αριθμού ανεμογεννητριών σε ένα και μόνο βουνό κι όχι μεμονωμένα ανάεταιρεία.

Η ηλεκτρική ενέργεια έχει τη μοναδική ιδιαιτερότητα να μην αποθηκεύεται οικονομικά, τουλάχιστον με το σημερινό τεχνολογικό επίπεδο. Η παραγωγή πρέπει να παρακολουθεί τη ζήτηση και μάλιστα όχι με μεγάλη απόκλιση, καθώς το δίκτυο λειτουργεί με συχνότητα 50Hz. Με τη ζήτηση φορτίου στα επίπεδα των 7-8GW και την εγκατεστημένη ισχύ ήδη στα επίπεδα των 17-18GW, ποια ακριβώς ανάγκη της χώρας έρχεται να καλύψει η αθρόα εγκατάσταση αιολικών στο Βέρμιο;

Το ΤΕΕ θεωρητικά είναι ο τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας, ωστόσο, για να παίξει σωστά το ρόλο του, ως μηχανικοί θα πρέπει να κλείσετε τ' αυτιά σας στα ευχολόγια και την προπαγάνδα και να σταθείτε αυστηρά στα δεδομένα: η χώρα είναι χρεοκοπημένη, συνεπώς η χώρα χρειάζεται ηλεκτροδότηση φθηνή, αξιόπιστη και με αξιοποίηση κατά προτεραιότητα των εγχώριων πηγών ενέργειας. Η χώρα έχει διεθνείς υποχρεώσεις για τη μείωση των "αερίων του θερμοκηπίου", αλλά αυτό επ' ουδενί σημαίνει πως η χώρα πρέπει να προηγείται στην υιοθέτηση πανάκριβων κι αναποτελεσματικών τεχνολογιών στο όνομα της δήθεν "σωτηρίας του πλανήτη" και να παρασύρεται σε ενέργειες που δεν αποτολμούν ούτε καν οι πιο πλούσιες χώρες της ΕΕ. Ήδη, λόγω της από το 2008 ύφεσης της οικονομίας, οι εκπομπές CO2 της χώρας είναι πολύ λιγότερες από όσες επιτάσσουν οι διεθνείς υποχρεώσεις.

Τα δεδομένα λοιπόν είναι σαφή και δεν επιδέχονται αμφισβήτηση, η χώρα ηλεκτροδοτήθηκε τα τελευταία 50 χρόνια και αξιόπιστα και φθηνά κυρίως απ' τον εγχώριο λιγνίτη, το δικό μας μαύρο χρυσό και τα εναπομένοντα αποθέματα στα ήδη ανοικτά ορυχεία, χωρίς να χρειάζεται ν' ανοίξουμε οποιοδήποτε άλλο ορυχείο, επαρκούν για τα επόμενα 30 τουλάχιστον χρόνια. Οι γελοιότητες περί "χαμηλής ποιότητας" του Ελληνικού λιγνίτη εκπορεύονται μόνο από όσους προσπαθούν να συκοφαντήσουν τον πιο σημαντικό εγχώριο ενεργειακό πόρο, καθώς η ποιότητα αυτή αξιοποιείται ήδη με λαμπρά αποτελέσματα επί πάνω από 50 χρόνια. Ο Ελληνικός λαός έχει ήδη πληρώσει για τις επενδύσεις στα ορυχεία, έχει ήδη πληρώσει για τις επενδύσεις στις λιγνιτικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και το μόνο εύκολο είναι να κλείσουμε όλα τα ορυχεία κι όλες τις λιγνιτικές μονάδες αύριο το πρωί. Απλά θα στείλουμε μερικές ακόμα χιλιάδες Ελλήνων στην ανεργία και θα διακοπεί η χρήση τηλεθερμάνσεων σε 4 πόλεις, στις οποίες ο συνδυασμός ακριβού πετρελαίου θέρμανσης με παρατεταμένη χειμερινή περίοδο θα οδηγήσει τους κατοίκους σε θέρμανση ακόμα και καίγοντας λιγνίτη, με προφανή περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Θα πρέπει καταρχήν να έχει κανείς κατά νου πως ένα λιγνιτωρυχείο που κλείνει πριν την ώρα του δεν αφήνει αποθέματα για τις επόμενες γενιές, καθώς κινδυνεύει να καταστραφεί από διάφορες αιτίες (αυτανάφλεξη του λιγνίτη, μη τελικές κλίσεις πρανών, πλημμύρες, κλπ), ο υφιστάμενος εξοπλισμός απαξιώνεται και η περιβαλλοντική του αποκατάσταση δυσχεραίνεται σημαντικά. Ωστόσο το ερώτημα είναι απλό, πολύ απλό: τι θα ηλεκτροδοτήσει τη χώρα σε αντικατάσταση του λιγνίτη; Και μάλιστα με κόστος τέτοιο, που να μην υπονομεύεται η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας; Δεν αρκεί να λέει κάποιος "δεν θέλω το λιγνίτη", πρέπει και να πει τι θα ηλεκτροδοτήσει τη χώρα.

Ήδη, με τον περιορισμό της χρήσης λιγνίτη τα τελευταία χρόνια και όπως προκύπτει από τα Μηνιαία Δελτία Ενέργειας του ΑΔΜΗΕ, η απάντηση είναι ότι στο 8μηνο 2017 ο λιγνίτης, (31% στο ενεργειακό μείγμα), υποκαταστάθηκε με 100% εισαγόμενο και πανάκριβο φυσικό αέριο (29% στο ενεργειακό μείγμα), και με εισαγωγές ηλεκτρισμού (13% στο ενεργειακό μείγμα), ηλεκτρισμός ο οποίος παράγεται κυρίως απ' το λιγνίτη των Σκοπίων, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας. Πρακτικά δηλαδή οι εκπομπές CO2 της χώρας έχουν μεταφερθεί στις γειτονικές χώρες. Την ίδια ώρα η πλούσια Γερμανία θεωρεί το φυσικό αέριο πανάκριβο για ηλεκτροδότηση, προτιμά να καίει λιθάνθρακα,δεν μειώνει τις εκπομπές της CO2 και προτιμά να κλείνει υπερσύγχρονες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο.



Η εξέταση μιας οποιασδήποτε Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων πρέπει πάντα να εμπεριέχει τη λεγόμενη μηδενική λύση, τη λύση να μην υλοποιηθεί η επένδυση και σ' αυτό το σημείο καταξιώνεται ο ρόλος των μηχανικών, να εξετάσουν τις εναλλακτικές λύσεις. Για παράδειγμα, τι θα συνέβαινε αν αντί για τα αιολικά βάζαμε στο Βέρμιο φωτοβολταϊκά; Ή αν βάζαμε Φ/Β σε στέγες, αντί για το βουνό; Μήπως η χώρα είχε μεγαλύτερο ηλεκτροδοτικό και οικονομικό όφελος και δεν καταστρεφόταν περιβαλλοντικά το βουνό; Όταν ήδη έχουμε καταστρέψει βάναυσα και ιερόσυλα το περιβάλλον στην Παναγία Σουμελά, με τους πιστούς να έρχονται αντιμέτωποι με τις θηριώδεις ανεμογεννήτριες, όπως φαίνεται ενδεικτικά στην πιο πάνω εικόνα;

Με το σημερινό τεχνολογικό επίπεδο, οι δυνατότητες ηλεκτροπαραγωγής συνοψίζονται κυρίως σε θερμικές μονάδες (βασισμένες σε πυρηνικά ή λιγνίτη ή λιθάνθρακα ή φυσικό αέριο ή πετρέλαιο) και συμπληρωματικά σε Ανανεώσιμες Πηγές (ΑΠΕ). Τα πυρηνικά έχουν αποκλειστεί στη χώρα μας από χρόνια, λιγνίτη είχαμε 50 χρόνια και τώρα δεν αρέσει σε κάποιους, λιθάνθρακα δεν έχουμε κι αν είναι να εισάγουμε είναι προτιμότερο να μείνουμε με τον εγχώριο λιγνίτη, φυσικό αέριο δεν έχουμε κι αν το εισάγουμε η ηλεκτροπαραγωγή δεν μπορεί να είναι ανταγωνιστική, δεν το χρησιμοποιεί καν η Γερμανία. Σε ό,τι αφορά τις ΑΠΕ, υπάρχουν ΑΠΕ που ηλεκτροδοτούν και ΑΠΕ που είναι εντελώς τυχαίες και αναξιόπιστες. ΑΠΕ που ηλεκτροδοτούν είναι πρωτίστως τα υδροηλεκτρικά και η γεωθερμία. Όμως η χώρα δεν έχει μεγάλα ποτάμια για να έχει μεγάλα υδροηλεκτρικά, τα περιθώρια για νέα υδροηλεκτρικά είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Τα περιθώρια της γεωθερμίας επίσης είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Ηλεκτροδοτεί η βιομάζα, αν και υπάρχουν αμφιλεγόμενες απόψεις για το κατά πόσο είναι πράγματι ΑΠΕ. Ηλεκτροδοτεί το βιοαέριο. Ηλεκτροδοτούν τα ηλιοθερμικά. Ηλεκτροδοτούν τα Φ/Β, αλλά μόνο τις ώρες και τις εποχές που έχει ήλιο. Ηλεκτροδοτεί επίσης η κυματική ενέργεια και η χώρα έχει δεκάδες νησιά.

Υπάρχουν λοιπόν διάφορες μορφές ΑΠΕ που μπορούν να ηλεκτροδοτούν. Και υπάρχουν και τα αιολικά, τα οποία είναι από τη φύση τους εντελώς τυχαία και στοχαστική πηγή, γι' αυτό και στη Μελέτη Επάρκειας Ισχύος 2013-2020 του ΑΔΜΗΕ η αξιοπιστία τους λαμβάνεται ίση με μόλις 10% της εγκατεστημένης ισχύος τους. Για ν' αντιλαμβανόμαστε, βάζουμε 1000MW στο Βέρμιο και, κατά τον ΑΔΜΗΕ, περιμένουμε να αποδώσουν σαν να είναι 100MW. Δυστυχώς κι αυτό το νούμερο είναι πολύ υψηλό, όπως δείχνει η διεθνής εμπειρία, καθώς τον Ιανουάριο 2017 τα συνολικής ισχύος 44,80GW και με μεγάλη γεωγραφική διασπορά χερσαία αιολικά της Γερμανίας έφθασαν να δίνουν σχεδόν μηδενική παραγωγή ηλεκτρισμού, έδιναν ανήμερα τα Θεοφάνεια μόλις 0,92GW, στις 8/1/2017 έδιναν μόλις 0,24GW ενώ τα συνολικά 48,93GW χερσαίων και υπεράκτιων αιολικών έδιναν μόλις 0,29GW. Στις 10:00 της 8/1/2017 τα 4,13GW των πανάκριβων υπεράκτιων αιολικών ήταν το απόλυτο μηδενικό, ήταν όλα σταματημένα λόγω άπνοιας! Το ίδιο επαναλήφθηκε στις 17/1/2017, τα υπεράκτια αιολικά έδιναν μόλις 0,002GW. Παρόμοια ήταν η κατάσταση για χερσαία και υπεράκτια αιολικά στις 16, στις 22, στις 24/1/2017.

Και για όποιον τυχόν δεν το κατάλαβε ακόμα, απ' τα μεσάνυχτα της 15ης Γενάρη μέχρι και το απόγευμα της 25ης Γενάρη, επί ένα συνεχόμενο δεκαήμερο, οι άπειρες χιλιάδες ανεμογεννήτριες της Γερμανίας, τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα, ήταν απλά ανύπαρκτες. Καμιά σημασία δεν έχει πόση είναι η συνολική εγκατεστημένη ισχύς, για ν' αποδώσουν τα αιολικά πρέπει να φυσά με συγκεκριμένες ταχύτητες και τον Ιανουάριο απλά δεν φυσούσε. Ακριβώς όπως δεν φυσούσε πριν τρεις χιλιάδες χρόνια, όταν ο στόλος των Αχαιών είχε μαζευτεί στην Αυλίδα και χρειάστηκε η θυσία της Ιφιγένειας για να δεήσει ο Αίολος να φουσκώσει τα πανιά των πολεμικών πλοίων στο δρόμο για την Τροία. Και φυσικά το ίδιο έχει συμβεί κατ' επανάληψη και στην Ελλάδα, με τις άπνοιες τα αιολικά στέκονται ακίνητα, αγέλαστα, σκέτος λεκές στο τοπίο.

Στα αιολικά καμιά σημασία δεν έχει τι παράγει μια ανεμογενήτρια, σημασία έχει αν και πώς η παραγωγή της μπορεί να ενσωματωθεί στο δίκτυο. Τα σχεδόν 49GW χερσαίων και υπεράκτιων αιολικών στη Γερμανία ίσως ακούγονται πολλά, αλλά το 2016 έδωσαν μόλις το 12% της ηλεκτροπαραγωγής τους. Με αυτό το ποσοστό διείσδυσης αιολικών στο σύστημα της Γερμανίας τα προβλήματα στο δίκτυο μεταφοράς είναι ήδη από ετών ανυπέρβλητα, με αποτέλεσμα η Γερμανία να προσπαθεί να εξάγει το αιολικό της πρόβλημα στα δίκτυα Πολωνίας και Τσεχίας, που με τη σειρά τους, για να προστατεύσουν τα δικά τους συστήματα, εγκατέστησαν στα σύνορα μετασχηματιστές μετατόπισης φάσης. Η Γερμανία έχει τα δεύτερα πιο ακριβά τιμολόγια ηλεκτρισμού στηνΕυρώπη, το κόστος χρήσης δικτύων συνεχώς αυξάνεται και μόλις το Σεπτέμβριο 2017 ανακοινώθηκε πως επίκειται νέα αύξηση 9% στις χρεώσεις δικτύου μεταφοράς.

Προβλήματα με τα δίκτυα λόγω αιολικών είχε και η Ισπανία, που λόγω γεωγραφικής θέσης δεν μπορούσε να βρει λύση παρόμοια με της Γερμανίας και πίεζε τη Γαλλία για κατασκευή καλωδιακών διασυνδέσεων. Αντίθετα, η Δανία, με ετήσια ζήτηση ηλεκτρισμού που κυμαίνεται στα επίπεδα των 35-36TWh, περίπου τα 2/3 της ζήτησης στη μνημονιακή Ελλάδα, έχει καλωδιακές διασυνδέσεις με τη Γερμανία και τη Σκανδιναβία υπερτριπλάσιας δυναμικότητας απ' τις διεθνείς διασυνδέσεις της Ελλάδας και γι' αυτό καταφέρνει να εξάγει το αιολικό της πρόβλημα στις γειτονικές αγορές. Ωστόσο έχει τα μακράν ακριβότερα τιμολόγια ηλεκτρισμού στην Ευρώπη.

Στο 8μηνο 2017 η διείσδυση αιολικών στο Ελληνικό σύστημα ήταν 11%, παρόμοια προβλήματα υπερφόρτωσης του δικτύου από αιολικά αντιμετωπίζει ήδη η Πελοπόννησος, ενώ το Μάρτιο 2016 είχαμε απανωτά μπλακ άουτ στο μικροδίκτυο Ρόδου-Χάλκης, βεβαίως λόγω υπερβολικής διείσδυσης αιολικών. Σε συνδυασμό με την κατασκευή της αδικαιολόγητα τεράστιας μονάδας φυσικού αερίου στη Μεγαλόπολη (845MW), που μέχρι στιγμής έχει χαμηλό βαθμό χρησιμοποίησης, προωθείται κατεπειγόντως η διασύνδεση Πελοποννήσου-Κρήτης για να ανακουφιστεί το δίκτυο της Πελοποννήσου και να μπορεί να βρει διέξοδο η μονάδα φυσικού αερίου.

Το ίδιο αναμένεται να συμβεί στην υπόλοιπη Ελλάδα, καθώς η εγκατάσταση εξωφρενικού αριθμού ανεμογεννητριών στο Βέρμιο, σε συνδυασμό με την εγκατάσταση εξίσου εξωφρενικού αριθμού στις υπόλοιπες βουνοκορφές της πατρίδας μας, προωθείται στο όνομα μιας δήθεν "πράσινης" ενέργειας. Τι το "πράσινο" υπάρχει ωστόσο στο να γεμίσει η Ελληνική ύπαιθρος με χαλύβδινες κατασκευές, ανεμογεννήτριες και πυλώνες μεταφοράς ηλεκτρισμού, προκειμένου ν' απορροφά τα βιομηχανικά προϊόντα των Βορειοευρωπαίων; Μετά το 2011 οι επενδύσεις σε αιολικά μειώνονται σταθερά τόσο στην ΕΕ όσο και στο λοιπό αναπτυγμένο κόσμο, οι "επενδυτές" αναζητούν λοιπόν εναγωνίως χρεοκοπημένες χώρες για να φορτώσουν την πραμάτεια που μένει στα αζήτητα.


 

Τα δεδομένα είναι σαφή: τα αιολικά, τόσο στο Βέρμιο όσο και στις υπόλοιπες βουνοκορφές της πατρίδας μας δεν είναι απλώς άχρηστα, είναι εθνικά επιζήμια και δεν πρέπει να μπουν. Η χρεοκοπημένη χώρα δεν αντέχει να πληρώνει τέτοιου τύπου "επενδύσεις", μόνο για να συντηρεί τις δήθεν "πράσινες" θέσεις εργασίας στη Γερμανία και τη Δανία. Τα αιολικά που ήδη έχουμε είναι περισσότερα απ' όσα αντέχει η χώρα και υπάρχουν κι άλλες μορφές ΑΠΕ που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, για να καλύψουμε τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας. Π.χ. Φ/Β σε στέγες στα μη διασυνδεμένα νησιά, για να μειώσουμε τις εισαγωγές πετρελαίου. Κι ας κρατήσουμε τα υπέροχα αλπικά λιβάδια στις κορυφογραμμές ελεύθερα για όλους: τους κτηνοτρόφους, τους ορειβάτες, τους κυνηγούς, τους δασεργάτες, τους συλλέκτες βοτάνων, τους εκδρομείς, όλους όσους θέλουν να χαρούν την υπέροχη Ελληνική φύση.


Έλληνας μηχανικός, που γράφει στο ιστολόγιο "Λιγνίτης, ο δικός μας μαύρος χρυσός".


πηγή



Τετάρτη, 11 Οκτωβρίου 2017

Η θρησκεία της "αέναης ανάπτυξης" και του "τεχνολογικού μεσσιανισμού"



Με αφορμή τις δηλώσεις του Stephen Hawking ότι "η πλήρης ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να σημάνει το τέλος του ανθρώπινου είδους"
 
του Γιώργου Κολέμπα 

Βλέπε και εδώ


Στη νεωτερική εποχή υποτίθεται ότι οι παλιές θρησκείες και το συνδεόμενο με αυτές θρησκευτικό πνεύμα έχει υποχωρήσει. Αντί αυτών επικράτησε, μάλλον σε παγκόσμιο επίπεδο, μια καινούργια θρησκεία, αυτή της «Συνεχούς Ανάπτυξης» και του «Τεχνολογικού Μεσσιανισμού». Αυτή υποσχόταν και υπόσχεται ακόμη ότι η ανάπτυξη της οικονομίας, της επιστήμης και της τεχνολογίας θα λύσουν όλα τα προβλήματα του ανθρώπου και θα φέρουν την ευτυχία του.  

Αρχιερείς αυτής της θρησκείας είναι βασικά οι οικονομολόγοι. Αυτοί υποστηρίζουν ότι το σημερινό παγκοσμιοποιημένο οικονομικό σύστημα μπορεί να αυξάνεται απεριόριστα και παρουσιάζουν μια καμπύλη της οικονομίας που αυξάνεται εκθετικά προς τα πάνω, προς το άπειρο. Το «ιερατείο» της είναι οι κάθε είδους επιστήμονες, που υποστηρίζουν ότι η επιστήμη θα έχει τις λύσεις σε όλα τα μελλοντικά προβλήματα της ανθρωπότητας. Στο ιερατείο ανήκουν επίσης και οι κάθε είδους κεφαλαιούχοι-επενδυτές και οι επαγγελματίες πολιτικοί.  Απλοί ιερείς είναι οι κάθε είδους τεχνικοί στο πεδίο των καθημερινών εφαρμογών, που υπόσχονται τη λύση κάθε προβλήματος του κοσμάκη.  

Κατηχητές αυτής της θρησκείας είναι το εκπαιδευτικό σύστημα -με επικεφαλής κάποιους καθηγητές, από το πανεπιστήμιο μέχρι τους κατώτερους βαθμούς εκπαίδευσης-και τα Μαζικά Μέσα Επικοινωνίας(ΜΜΕ)-με επικεφαλής τους αργυρώνητους «έγκριτους» δημοσιογράφους. Αυτοί αναλαμβάνουν να εκλαϊκεύουν την έννοια της «ανάπτυξης» με τον μύθο της συνεχούς αυξανόμενης «πίτας»[1]  και της παντοδύναμης επιστήμης-τεχνολογίας, που θα κάνουν πραγματικότητα τις «κοινωνίες της αφθονίας» και φυσικά και τον «παράδεισο» επί της γης. Οι «εκλεκτοί» αυτού του παραδείσου δυνητικά είναι όλοι οι άνθρωποι. Στην πράξη όμως είναι αυτοί που είναι σε θέση να πληρώσουν μέσω της αγοράς αυτά τα επιτεύγματα[2], αφού το «ιερατείο» με τις πολυεθνικές επιχειρήσεις που το χρηματοδοτούν, έχουν εξασφαλίσει την ιδιωτικοποίηση των διάφορων ευρεσιτεχνιών και των εφαρμογών τους.

Η κόκκινη κλωστή που υφαίνει τον νέο μύθο – θρησκεία, είναι και η υπέρβαση του ανθρώπινου είδους απ΄ τον ίδιο τον άνθρωπο. Ο τωρινός ατελής άνθρωπος πρέπει να δημιουργήσει ο ίδιος τον νέο τέλειο άνθρωπο, τον λεγόμενο «Μετάνθρωπο», που θα οδηγήσει σε ένα κόσμο συνειδητής εξέλιξης. Η φυσική εξέλιξή του είναι πολύ αργή και χρονοβόρα. Αυτοί που έχουν τη δυνατότητα, πρέπει να παρέμβουν  και να επιταχύνουν τον ρυθμό εξέλιξής του. Να περάσουμε από τη Δαρβίνεια φυσική εξέλιξη, στην «Μεταδαρβίνεια» τεχνική εξέλιξή του, απαλλαγμένου από αρρώστιες, με σωματική  και νοητική βελτίωση, με παράταση της ζωής και αποτροπή των γηρατιών.  

Το «ιερατείο» και οι «πιστοί» αυτής της θρησκείας πιστεύουν ότι αυτό θα επιτευχθεί από 3 συγκλίνουσες διαδικασίες: 

1) Η πρώτη έχει να κάνει με τη βιοτεχνολογία και γενετική μηχανική. Έχει ξεκινήσει με την χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος και την αναγωγή των ανθρώπινων ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών σε αντίστοιχα γονίδια. Στη συνέχεια, με την «επανασχεδίαση» των γενετικών οδηγιών του κώδικα (DNA), θα επιδιωχθεί το «βέλτιστο» για κάθε άτομο του είδους, κύρια με τη βελτίωση των νοητικών δυνατοτήτων. Ένα νέο είδος «ευγονικής» όπου, όχι ο Χίτλερ, αλλά οι γονείς οι ίδιοι θα είναι οι νέοι «ευγονιστές», αφού σε συνεργασία με τα εργαστήρια των εταιρειών θα γίνεται ο γενετικός σχεδιασμός και η παρακολούθηση του εμβρύου μέχρι τον τοκετό, ώστε το παιδί να ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές τους.  

2) Η δεύτερη διαδικασία έχει να κάνει με την «τεχνητή νοημοσύνη» και την «ανθρωποποίηση» της μηχανής και έχει σαν στόχο το σκεπτόμενο ρομπότ. Μια μηχανή δηλαδή με «ισχυρή» τεχνητή νοημοσύνη, εξίσου έξυπνη όσο και ο άνθρωπος. Αυτό το ορόσημο, που από τη δεκαετία του ’50 έχει ονομαστεί «τεχνολογική μοναδικότητα» (technological singularity), σημαίνει ότι από αυτό το σημείο και μετά, η μηχανή θα αρχίσει να βελτιώνεται μόνη της, χωρίς καμία παρέμβαση. Με την αυτοβελτίωσή της, θα ξεπεράσει και τη νοημοσύνη ολόκληρης της ανθρωπότητας. Υποστηρίζουν ότι αυτό θα γίνει δυνατό τα επόμενα 30 χρόνια, όταν θα εξασφαλισθεί hardware πιο ισχυρό από τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Ο διευθυντής της Google το προέβλεψε για το 2045, ενώ άλλοι το τοποθετούν αργότερα, μέχρι το 2075. Έχουν επενδυθεί τεράστια κεφάλαια στην τεχνητή νοημοσύνη από τεχνολογικούς κολοσσούς  

3) Η τρίτη διαδικασία αφορά στη «μηχανοποίηση» του ανθρώπου, μέσω ενίσχυσης των φυσικών και διανοητικών του ικανοτήτων(προσθετική τεχνολογία-τεχνητά ανθρώπινα μέλη – όργανα, μικροσυσκευές στο ανθρώπινο σώμα που θα κυκλοφορούν με το αίμα και θα διορθώνουν βλάβες, μικροτσίπ και εμφυτεύματα στον εγκέφαλο, αισθητήρες συνδεμένοι με τα αισθητήρια νεύρα κ.λπ.)  

Ο στρατός δείχνει το τι θα σημαίνει π.χ. «ενίσχυση του σώματος». Στο πεζικό οι στρατιώτες διαθέτουν ήδη ένα ενσωματωμένο σύστημα όρασης (βλέπουν και τη νύχτα), σύστημα επικοινωνίας και δύναμης πυρός, που  μετατρέπει τους ίδιους σε «οπλικά συστήματα». Στην αεροπορία οι πιλότοι είναι διασυνδεδεμένοι με τη μηχανή- «συνεργάτη του πιλότου»- που θα διαθέτει, αν δεν διαθέτει ήδη, τεχνητή νοημοσύνη για σχεδιασμό, τακτική, ανάλυση και εκτίμηση κατάστασης. Η ενίσχυση λοιπόν θα είναι συγκεκριμένη και θα έχει να κάνει με την εκτέλεση συγκεκριμένων καθηκόντων, που θα υπαγορεύονται από τον καταμερισμό εργασίας που θα επιβάλει ο παν-καπιταλισμός[3].
           
Το αποτέλεσμα της σύνθεσης αυτών των διαδικασιών θα είναι ο λεγόμενος «επαυξημένος άνθρωπος», το «κύβοργον» (cyborg) που σε σύνδεση με τον κυβερνοχώρο θα είναι μια οντότητα με μεγαλύτερη νοημοσύνη από τον σημερινό άνθρωπο. Αυτή η οντότητα θα αναλάβει να καθοδηγήσει τον άνθρωπο στην παραπέρα αυτοεξέλιξή του σε «μετάνθρωπο» καθώς και στην άρση των μέχρι τώρα περιορισμών και προβλημάτων που αντιμετωπίζει.


 Ο «Μετάνθρωπος» και η προοπτική της τεχνοφασιστικής κοινωνίας


Πέρα απ΄ τις πραγματικές δυνατότητες και αν και σε ποιο βαθμό όλα αυτά είναι φαντασιώσεις ή επιθυμίες της Ελίτ που καθοδηγεί τις διαδικασίες αυτές, ο στόχος είναι η αναδιαμόρφωση του ανθρώπινου σώματος έτσι ώστε να προσαρμόζεται και να αντέχει το όλο και πιο παθολογικό φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, στο οποίο οδηγεί ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός. Ο σκοπός είναι η διαφοροποίηση των διανοητικών, συναισθηματικών και ψυχολογικών αντιλήψεων των ατόμων για την δυσβάσταχτη πραγματικότητα. 

Σ΄αυτό θα συμβάλλει και η φαρμακολογία με καινούργια γενετικά φάρμακα, που θα επιδρούν στα κέντρα ηδονής και δημιουργίας ευφορίας στα άτομα. 

Η Νατοτεχνολογία (τεχνολογία που στηρίζεται στην κατάτμηση της ύλης και στην εκ νέου αναδιοργάνωσή της άτομο προς άτομο) θα εξασφαλίζει τον πλήρη έλεγχο στη δομή της ύλης και θα κάνει δυνατή την παραγωγή οποιωνδήποτε αγαθών απ΄ τα υπάρχοντα υλικά, αντιγράφοντας, επιταχύνοντας και επεκτείνοντας τις δυνατότητες της βιολογίας (για τη Νανοτεχνολογία επενδύονται τεράστια ποσά κάθε χρόνο. Μόνο το 2004 οι κρατικές δαπάνες παγκοσμίως ανήλθαν στο ποσό των 4,5 δισ. δολαρίων) 

Έτσι θα ξεπεραστούν, όπως υποστηρίζουν, τα προβλήματα της ανθρώπινης  εργασίας και της εκμετάλλευσής της, των οικονομικών – γεωγραφικών – πολιτικών ανισοτήτων, της φτώχειας, της ρύπανσης του περιβάλλοντος (ανακύκλωση 100%) κ.λπ, τονίζοντας τις απελευθερωτικές δυνατότητές τους.  

Στην πραγματικότητα όμως, υπό τις παρούσες συνθήκες της κυριαρχίας της αγοράς, των πολυεθνικών και των πολιτικών μειοψηφιών, οι εξελίξεις αυτές δεν πρόκειται να υλοποιηθούν, προτού καταφέρουν να τις απογυμνώσουν από κάθε απελευθερωτική λογική και έτσι να οδηγήσουν στον πιο σκληρό «κοινωνικό δαρβινισμό» (επικράτηση των οικονομικά και πολιτικά ισχυρών).

Το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου πληθυσμού θα είναι οι παρείσακτοι, που δε θα κληρονομήσουν τον παράδεισο επί αυτής της γης. Γιατί αυτός ο πλανήτης- που οι παρούσες γενιές «κληρονομήσανε» από τις παλαιότερες και θα «κληρονομήσουν» με τη σειρά μας στις μελλοντικές γενιές των ανθρώπων-είναι πεπερασμένος και έχει όρια, σαν οικοσύστημα, σε υλικά, πόρους και ενέργεια. Θα υπάρξει λοιπόν μελλοντική έλλειψη και σπανιότητα για τους περισσότερους από αυτούς τους πόρους που απαιτούνται για έναν «παράδεισο για όλους». Στην ουσία ο παράδεισος που υπόσχεται αυτή η θρησκεία-για αυτό και είχε αποκτήσει και πολλούς οπαδούς μέχρι τώρα-δεν αφορά όλους τους ανθρώπους, αλλά όπως και στις παλιές θρησκείες, μόνο τους «εκλεκτούς», τη μειοψηφία των τοπικών-παγκόσμιων οικονομικών-πολιτικών ελίτ. Και αυτό μπορεί να επιβληθεί στους «πολλούς» μόνο με την επικράτηση τεχνοφασιστικών καθεστώτων παντού.



Πολλά ΜΜΕ ξαναθυμήθηκαν πρόσφατα  την «Οδύσσεια του Διαστήματος», το «Matrix», τον «Εξολοθρευτή» και το «Εγώ, το ρομπότ». Όλες αυτές οι ταινίες περιγράφουν μια μελλοντική εποχή, όπου οι «σκεπτόμενες» μηχανές στρέφονται εναντίον του δημιουργού τους. Κάτι που ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή δηλώσεις του Stephen Hawking ότι «η πλήρης ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να σημάνει το τέλος του ανθρώπινου είδους».

Ο Hawking υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος θα κινδυνεύσει στο μέλλον αν αναπτύξει μια «σκεπτόμενη» μηχανή. «Θα μπορούσε να αυτοβελτιώνεται με γεωμετρική πρόοδο, ενώ το είδος μας εξελίσσεται πολύ αργά»[4].


Η τεχνοφασιστική ελίτ και οι κοινωνικοί αγώνες στο πεδίο της Βιοπολιτικής

Οι υποστηρικτές του «μετανθρώπου» και της «νέας ευγονικής», υποστηρίζουν ότι η εξέλιξη αυτή θα είναι στα πλαίσια της φυσικής εξέλιξης, αφού η ίδια  η φύση προσπαθεί να δημιουργήσει το επόμενο είδος μέσα απ΄ τον ανθρώπινο νου και την τεχνολογία του και αυτό το έχει περάσει (η φύση), σαν εντολή, στο τωρινό ανθρώπινο είδος.  

Έχουν λοιπόν περάσει απ΄ το στάδιο της επιστημονικής φαντασίας και του φουτουρισμού, στη δημιουργία ενός καινούργιου μύθου. Και στο παρελθόν είχαμε μύθους καταστροφικούς (π.χ. ο μύθος της άριας φυλής). Μήπως και αυτός είναι ένας τέτοιος; Μήπως είναι μια μεγάλη παγίδα της εξέλιξης και αντί για όνειρο γίνει εφιάλτης; Ο εφιάλτης μιας απειλητικής τεχνοφασιστικής Ελίτ;  

Γιατί ποια σημερινή κοινωνία της εποχής του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, με ποιους θεσμούς και ασφαλιστικές δικλίδες θα μπορούσε να χειρισθεί ορθολογικά και «δημοκρατικά» μια τέτοια πραγματικότητα, που εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να παρακολουθήσει το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας;  

Έχουν όμως και ένα άλλο όπλο: από τα ΜΜΕ προωθείται ταυτόχρονα η ανησυχία ότι όποιος μείνει πίσω στην τεχνολογία, θα πεταχτεί έξω από το τρένο της ανάπτυξης και θα συνθλιβεί από αυτό. Καλλιεργείται έτσι η αποδοχή του κοινωνικού δαρβινισμού από την κοινωνία του θεάματος. Ο σημερινός κυρίαρχος τύπος πολίτη μάλιστα, ο οποίος δε θέλει να περιθωριοποιηθεί και θα μπορεί να αγοράσει,  είναι έτοιμος να πληρώσει ο ίδιος την τεχνολογία της εξέλιξής του και έτσι ο παγκόσμιος καπιταλισμός θα έχει εξασφαλίσει σε μεγάλο βαθμό τα κεφάλαια για αυτό. 

Η πρώτη μορφή του πολίτη-cyborg υπάρχει ήδη. Είναι οι πολίτες συγκεκριμένων κοινωνικών στρωμάτων (κυρίως τεχνοκρατικών), που όπου πηγαίνουν έχουν μαζί τους τούς φορητούς υπολογιστές και τα κινητά τηλέφωνα και μπορούν να εργασθούν όποτε τους καλέσει το καθήκον προς την εταιρεία, οποιαδήποτε ώρα του 24ώρου. Στο μέλλον, ίσως υπάρξει προσπάθεια μείωσης ή και εξάλειψης του αναζωογονητικού μη παραγωγικού χρόνου, όπως π.χ. του ύπνου με τη χρήση τεχνικών και βιολογικών «ενισχύσεων». 

Βέβαια υπάρχει ακόμη το εμπόδιο του ίδιου του σώματος με τις φυσικές του λειτουργίες, τις έμφυτες ορμές του και τη ψυχολογία του. Από μόνη της η εξέλιξη στο πεδίο των μηχανών δεν μπορεί να εξασφαλίσει το κύβοργον. Πρέπει να εξασφαλισθεί και ο εξορθολογισμός στη σχεδίαση του ανθρώπινου σώματος. Ο στρατός το πετυχαίνει προς το παρόν με τη διανοητική και σωματική εκπαίδευση. Όμως αυτό δε θα είναι αρκετό. Ο παν-καπιταλισμός είναι υποχρεωμένος να σχεδιάσει τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά και το ανθρώπινο σώμα για να εκτελεί συγκεκριμένα καθήκοντα με τη βοήθεια της γενετικής μηχανικής και βιοτεχνολογίας. Είναι υποχρεωμένος να ολοκληρώσει τη «σάρκινη μηχανή», δηλ. μια ύπαρξη που η συμπεριφορά της θα ενισχύεται από την αντίστοιχη τεχνολογική θωράκιση, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του.   

Το ερώτημα λοιπόν που μπαίνει είναι αν θα δεχθούμε τη μοίρα της μετάλλαξής μας σε τεχνητό ον ή θα απορρίψουμε αυτή την κατεύθυνση;  Παρά τη χειροπιαστή δυνατότητα του «μετανθρώπου», η έκβαση αυτής της εξέλιξης δεν έχει κριθεί. Γιατί δεν είναι μόνο τεχνολογική, αλλά πρώτα και κύρια είναι κοινωνική. Έχει να κάνει με επιλογή κατευθύνσεων, σημαίνει δηλαδή ότι έχουμε μπροστά μας ένα νέο πεδίο πολιτικών αναμετρήσεων  και συγκρούσεων που ξαναβάζουν από την αρχή τα πιο βασικά πολιτικά ερωτήματα και σηματοδοτούν νέους κοινωνικούς αγώνες για το τι είδους άνθρωπο και κοινωνία θέλουμε, για την πολιτική και οικονομική εξουσία στα πλαίσιά της κ.λ.π. Γιατί αν αυτή η εξέλιξη παραμείνει στα χέρια της παγκόσμιας ελίτ που την προωθεί προς το παρόν, θα έχουμε μια μελλοντική τεχνοφασιστική κοινωνία. Έχουμε ακόμα τη δυνατότητα να μην την επιτρέψουμε. Και είμαστε οι περισσότεροι που δεν θέλουμε μια τέτοια κοινωνία.  

Αρκεί να ξεκινήσουμε από την κριτική της έρευνας, να στηριχθούμε στην αρχή της προφύλαξης, που έχει γίνει παγκοσμίως αποδεκτή σε σχέση με τους κινδύνους της τεχνολογίας και να αντιδράσουμε με όποιους τρόπους μπορούμε. Αρκεί να στραφούμε προς τις πραγματικές ουσιαστικές σημερινές ανθρώπινες ανάγκες μας.  Αρκεί να ξεπεράσουμε την κτητική, επεκτατική και χρησιμοθηρική  ψυχοσύνθεση, την οποία έχει δημιουργήσει στους περισσότερους το καθεστώς του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού. Αρκεί να δημιουργήσουμε αυτοκαθοριζόμενους επιστημονικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς και πολιτικούς θεσμούς, τέτοιους που θα αποκαταστήσουν την ισορροπία μέσα στις ανθρώπινες κοινότητες και μεταξύ των ανθρώπινων κοινοτήτων και του περιβάλλοντος γύρω τους. 

Αρκεί οι «παρείσακτοι» να αποφασίσουν να πάρουν οι ίδιοι στα χέρια τη ζωή τους, όχι για να καταλήξουν στον «παράδεισο» της κατανάλωσης των πάντων που τους προτείνει το ιερατείο της «αέναης ανάπτυξης», αλλά για να δημιουργήσουν τις συνθήκες για τη μελλοντική ευζωία τους, μέσα από την επιλογή της επάρκειας, της ατομικής εγκράτειας και της στήριξης στην αφθονία των συλλογικών κοινών αγαθών που διαθέτει ο πλανήτης. Αυτοοργανωμένοι σε κάθε είδους συλλογικότητες, χωρικές- και μη- κοινότητες και σε ομοσπονδίες κοινοτήτων που θα καταλήγουν στη νέα οικουμενικότητα της παγκόσμιας ανθρώπινης κοινότητας των κοινοτήτων, να έχουν το χρόνο να κοιτάζουν προς τα μέσα τους και να αναπτύσσουν τις δεξιότητες και τις πνευματικές τους ικανότητες-τη φυσική και όχι τεχνητή νοημοσύνη τους-ώστε να πετυχαίνουν την αυτοεξέλιξή τους, όχι στον μετάνθρωπο, αλλά στον άνθρωπο-πρόσωπο. Να εξελίσσονται σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες, που θα είναι πιο σοφές σε σχέση με τον σημερινό «μονοδιάστατο» άνθρωπο-καταναλωτή.


[1] Λένε: μπορούμε να μεγαλώνουμε συνεχώς την πίτα που έχουμε στη διάθεσή μας για φάγωμα. Έτσι θα αυξάνει και συνεχώς το κομμάτι της που αντιστοιχεί στον καθένα μας. Ανεξάρτητα από τις ανισότητες μεταξύ μας, όλοι θα είναι μελλοντικά ευχαριστημένοι, αφού σταδιακά θα αυξάνονται οι δυνατότητες κατανάλωσης για τον καθένα.


[2] Όσοι «έχουν και κατέχουν» και όσοι μπορούν να δουλέψουν σκληρά για να αποκτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα, ώστε να έχουν στη διάθεσή τους αγοράζοντας, όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα και υπηρεσίες, που καταναλώνοντάς τα θα πραγματώνουν τις επιθυμίες τους.


[3] Όμως, ενώ οι στρατιώτες το δέχονται αυτό, γιατί τους παρατείνει τη ζωή στο πεδίο των μαχών, οι πολυεθνικές θα μπορέσουν να πείσουν τους εργαζόμενους ότι θα είναι προς το δικό τους καλό; Θα μπορέσουν να τους πείσουν ότι η εργασία θα γίνεται ευκολότερη, αποτελεσματικότερη και θα τελειώνει γρήγορα και άρα αυτό θα σημαίνει περισσότερος ελεύθερος χρόνος για αυτούς; Γιατί στην ουσία αποτελεσματικότερη εργασία, στα πλαίσια της εξαρτημένης-μισθωτής εργασίας σήμαινε πάντα εντατικοποιημένη και όχι απελευθερωμένη εργασία, ενώ ελεύθερος χρόνος στα πλαίσια της καταναλωτικής κοινωνίας σημαίνει όχι σχόλη, αλλά αγχωτικό τρέξιμο σε αγορές για ικανοποίηση κατασκευασμένων επιθυμιών.



[4] Στον αντίποδα, άλλοι επιστήμονες υποστηρίζουν πως δεν πρόκειται να συμβεί ποτέ. «Αυτό που θα λείπει πάντοτε από τις μηχανές είναι η συνείδηση, δηλαδή η ικανότητα που έχει ο άνθρωπος να κατανοεί τον εαυτό του. Εξάλλου, για να κωδικοποιήσουμε σε αλγόριθμους την ανθρώπινη νοημοσύνη, θα έπρεπε να ξέρουμε ακριβώς πώς αυτή λειτουργεί, κάτι που είναι αδύνατον να γίνει», λέει ο δρ Δημήτριος Καλλές, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Τεχνητής Νοημοσύνης


Σάββατο, 30 Σεπτεμβρίου 2017

Ο αγώνας κατά της CETA συνεχίζεται. Προσωρινή τριετής εφαρμογή σε αναμονή εγκρίσεων από τα εθνικά κοινοβούλια της ΕΕ

CETA και ευρωπαϊκό κίνημα  

του Γιώργου Εμμανουήλ  

Από τις 21.9.2017 είναι σε ισχύ, για την επόμενη τριετία, η προσωρινή εμπορική συμφωνία Ε.Ε. - Καναδά (CETA). Για την οριστική εφαρμογή της, μετά από διεκδίκηση του πανευρωπαϊκού κινήματος που αξιοποίησε το άρθρο 4 της συνθήκης της Λισσαβόνας, χαρακτηρίστηκε μεικτής αρμοδιότητας και των 28 εθνικών κοινοβουλίων των χωρών - μελών της Ε.Ε. και απαιτείται η έγκρισή τους. Έως σήμερα μόνο 6 εθνικά κοινοβούλια την έχουν εγκρίνει αυτά των: Λετονίας, Κροατίας, Τσεχίας, Δανίας, Μάλτας, Ισπανίας.  

Ας δούμε εν τάχει τα “οφέλη” και τις ζημίες από την εφαρμογή της CETA:

* Η κατάργηση των δασμών για το 98% των εξαγόμενων προϊόντων από και προς τον Καναδά μπορεί να ωφελήσει τους καταναλωτές από τη μείωση των τιμών, κυρίως όμως θα ευνοήσει τις εξαγωγές της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας. Λόγω της διευκόλυνσης των εισαγωγών τροφίμων, θα πλήξει την αγροτική παραγωγή της Νότιας Ευρώπης, άρα και της χώρας μας, και τους καταναλωτές, από τις υποβαθμισμένες προδιαγραφές των καναδικών τροφίμων.  

* Αυξάνει τις ποσοστώσεις εισαγωγών από τον Καναδά, χωρίς δασμούς, βοοειδών και χοιρινών από 9.662 τόνους σε 130.551 τόνους με αρνητικές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή και ελληνική κτηνοτροφία. * Αυξάνει την ποσόστωση χωρίς δασμούς των εξαγωγών ευρωπαϊκών τυριών προς τον Καναδά από 13.472 τόνους σε 33.072 τόνους.  

* Προστατεύει μόνον 143 Προϊόντα Ονομασίας Προέλευσης ΠΟΠ/ΠΓΕ (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη) της Ε.Ε. από τα 3.400 ΠΟΠ/ΠΓΕ που έχει συνολικά κατοχυρωμένα η Ε.Ε. (και μόνο 16 από τα 101 ΠΟΠ/ΠΓΕ της Ελλάδας). Δεν κατοχυρώνει το σημαντικότερο ΠΟΠ προϊόν μας, τη φέτα, ενώ παράλληλα δίνει το δικαίωμα στους Καναδούς να παράγουν και εξάγουν "Feta made in Canada" από αγελαδινό γάλα και μεταλλαγμένες ζωοτροφές. Οι επιπτώσεις είναι προφανείς, οπότε χρειάζεται από κοινού υπεράσπιση από καταναλωτές, παραγωγούς, ελληνική Βουλή, καθώς και την Ε.Ε. σε όλες τις διεθνείς συμφωνίες. Τον κίνδυνο αναγνωρίζει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έγγραφη απάντησή της στο υπόμνημα διαμαρτυρίας της Κοινής Επιτροπής Υπεράσπισης από 37 φορείς (3.5.2017).  

* Δεν κατοχυρώνει την “Ευρωπαϊκή Αρχή της Πρόληψης”, σύμφωνα με την οποία δεν κυκλοφορεί προϊόν με πρόσθετα χημικά και φάρμακα αν υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορούν να βλάψουν καταναλωτές και περιβάλλον. Δεν απαγορεύει την εμπορία μεταλλαγμένων τροφίμων και παραπέμπει τα υγειονομικά μέτρα φυτικής και ζωικής παραγωγής σε επιτροπές ρυθμιστικής συνεργασίας.  

* Διευκολύνει την πρόσβαση ευρωπαϊκών εταιρειών προμηθειών και υπηρεσιών σε καναδικούς διαγωνισμούς έργων, καθώς και των Ευρωπαϊκών ναυτιλιακών εταιρειών στα λιμάνια του Καναδά.  

* Προωθεί την ιδιωτικοποίηση δημόσιων υπηρεσιών και έργων υγείας, ηλεκτρικής ενέργειας, ΑΕΙ, εξόρυξης μεταλλευμάτων όπου έχουν ισχυρό ενδιαφέρον καναδικές πολυεθνικές εταιρείες και εμποδίζει την επαναδημοτικοποίηση υπηρεσιών που πολλοί ευρωπαϊκοί δήμοι και περιφέρειες επιχειρούν σήμερα. Eμποδίζει, επίσης, πολιτικές ενίσχυσης των παραγωγικών και καταναλωτικών συστημάτων των τοπικών κοινωνιών.  

* Δεν περιλαμβάνει τις δεσμεύσεις της Ε.Ε. για την κλιματική αλλαγή που απορρέουν από τη διεθνή συμφωνία του Παρισιού, με δεδομένη τη θέση του Καναδά υπέρ των ορυκτών καυσίμων (πετρελαίου, αερίου και λιγνίτη).  

* Δεν κατοχυρώνει τις συνθήκες του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας του ΟΗΕ, ILO, για συλλογικές διαπραγματεύσεις, ενώ επιτρέπει τις ατομικές συμβάσεις εργασίας.  

Κάτω από την πίεση του ευρωπαϊκού κινήματος φορέων των παραγωγών, καταναλωτών, πολιτών, επιστημόνων και της αυτοδιοίκησης, η εφαρμογή της εταιρικής επιδιαιτησίας (ICS), όπου οι εταιρείες θα μπορούν να μηνύουν κράτη για διαφυγόντα κέρδη, δεν ισχύει στην προσωρινή τριετή εφαρμογή της, αλλά προβλέπεται η ισχύς της μετά την έγκριση των 28 εθνικών κοινοβουλίων.  

Το Βέλγιο έκανε στις 6.9.2017 προσφυγή κατά της εταιρικής επιδιαιτησίας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για να κριθεί εντός του επόμενου έτους η συμβατότητά της με τις συνθήκες της Ε.Ε. Ανάλογη γνωμοδότηση θα κληθούν να δώσουν τα 28 εθνικά κοινοβούλια, μεταξύ αυτών και το ελληνικό.  

Ως Πανελλαδικό Δίκτυο Φορέων “Stop TTIP CETA TiSA” αγωνιζόμαστε σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε συνεργασία με το ευρωπαϊκό κίνημα συγκεντρώνουμε υπογραφές αυτοδιοικητικών και κοινωνικών φορέων στο κοινό μας ευρωπαϊκό υπόμνημα που αφορά εννέα βήματα για την απόρριψη νεοφιλελεύθερων ρυθμίσεων το οποίο θα καταθέσουμε έως το τέλος του 2017 στα 28 εθνικά κοινοβούλια, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στο Ευρωκοινοβούλιο.


*Ο Γιώργος Εμμανουήλ είναι εκπρόσωπος του ελληνικού Δικτύου Φορέων και Πολιτών Stop TTIP CETA TiSA στο Πανευρωπαϊκό Δίκτυο "Seattle to Brussels"


πηγή


 

Τετάρτη, 27 Σεπτεμβρίου 2017

Η επανανοηματοδότηση της ζωής ως ζητούμενο



των Γιώργου Κολέμπα και Γιάννη Μπίλλα
Εάν η ζωή αυτή καθαυτή είναι α-νόητη και αν-ήθικη, τότε οι άνθρωποι νοηματοδοτούν τη ζωή τους με τις σκέψεις τους, τις πράξεις τους και γενικότερα με τη στάση ζωής που τηρούν. Οι σημασίες και τα νοήματα που υιοθετούν οι άνθρωποι μεταβάλλονται στο πέρασμα του χρόνου. 
Συνήθως οι άνθρωποι προσδιορίζουν τη ζωή τους σύμφωνα με τις κυρίαρχες σημασίες που δίνει ο τόπος τους, η θρησκεία τους, το πολιτικό σύστημα και γενικότερα οι εκάστοτε εξουσίες. Ο άνθρωπος ορίζεται ως κοινωνική κατασκευή και ταυτόχρονα ως δημιουργός της ζωής του. Η αντίληψη περί κοινωνικής κατασκευής, πολλές φορές, δημιουργεί μια παθητική αφήγηση ζωής που βλέπει τον άνθρωπο μόνο ως αποτέλεσμα των οικονομικών και πολιτικών συνθηκών της κοινωνίας και όχι και ως αιτία δημιουργίας της ζωής και της κοινωνίας. 
Η δυνατότητα των ανθρώπων και των κοινωνιών να αυτοθεσμίζονται συνήθως αποσιωπάται ή αποκρύπτεται ως ιστορική αφήγηση από τις κυρίαρχες αφηγήσεις των κρατών μέσω της εκπαίδευσης, της θρησκείας και του πολιτικού προσωπικού (συμπεριλαμβανομένων και των ΜΜΕ).
Με την επικράτηση του παγκόσμιου καπιταλισμού και του φαντασιακού του προτάγματος της διαρκούς μεγέθυνσης της παραγωγής και της κατανάλωσης, χιλιάδες μικρές και μεγάλες αφηγήσεις ζωής σαρώθηκαν. Κοινότητες ανθρώπων που διεκπεραίωναν τη ζωή τους παραγωγικά και διοικητικά υιοθέτησαν σταδιακά τα νοήματα της καπιταλιστικής μεγέθυνσης. Χάθηκε έτσι ο πλούτος του παγκόσμιου πολιτισμού και η δυνατότητα που είχαν οι επιμέρους κοινότητες να προσαρμόζουν τη ζωή τους και τη παραγωγή τους στο υπάρχον φυσικό περιβάλλον. Υιοθέτησαν τη γραμμική αντίληψη για τη ζωή και τη παραγωγή και μετατράπηκαν σε καταναλωτές προϊόντων και αλλότριων αφηγήσεων (πολιτικών και νοημάτων). 

Σήμερα αυτό που καταρρέει (μαζί με τις ψευδαισθήσεις μας) είναι επίσης το κεντρικό φαντασιακό του καπιταλισμού που είναι η διαρκής ανάπτυξη της παραγωγής και της κατανάλωσης, γιατί προσκρούει στο οικολογικό όριο της περατότητας των φυσικών πόρων του πλανήτη, στη μόλυνση του περιβάλλοντος και γιατί αυτή η αφήγηση δημιούργησε έναν ανθρωπολογικό τύπο επικίνδυνο και καταστροφικό. Η κρίση που βιώνουμε σήμερα είναι η απαρχή του τέλους αυτής της αφήγησης. Όσοι εργαζόμαστε για την άμεση δημοκρατία προτάσσουμε ως απάντηση την εθελούσια αποανάπτυξη της οικονομίας και εργαζόμαστε γι’ αυτό, θεωρώντας την αποανάπτυξη ως την υλική βάση της άμεσης δημοκρατίας.

Η ανθρωπολογική κρίση του καπιταλισμού


Ο καπιταλισμός πριν φανερώσει τα αδιέξοδά του κατέστρεψε τον ψυχισμό των ανθρώπων, διαμόρφωσε ένα ανθρωπολογικό τύπο μοναχικό, νευρωτικό, αγχώδη, φοβικό και φοβισμένο, ανταγωνιστικό, επιθετικό, ενεργοβόρο, καριερίστα και αμοραλιστή, κάτοικο του εγώ και όχι του εμείς, που ακόμα και σήμερα διατηρεί την ψευδαίσθηση της ατομικής διαφυγής.

Η εκπαίδευση και η διαμόρφωση των ανθρώπων από αυτές τις ίδιες καταναλωτικές κοινωνίες αποτελεί το βασικότερο εμπόδιο, κατά τη γνώμη μου, στην προοπτική της αποανάπτυξης και της άμεσης δημοκρατίας, καθώς αποτελεί θρησκευτική σχεδόν πεποίθηση αυτής της κοινωνίας η διαρκής μεγέθυνση. Ο καπιταλισμός όμως δεν μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει, αν οι ίδιοι οι άνθρωποι δε συμμεριστούν και δεν εσωτερικεύσουν τις αξίες που τον στηρίζουν. 

Παράλληλα, αν λάβουμε υπόψη ότι ήδη ο καπιταλισμός δημιουργεί ένα νέο είδος οικονομίας που η καπιταλιστική δημιουργία αξίας αντικαθίσταται σιγά-σιγά από τη χρηματιστηριακή κερδοσκοπία, τότε αυτό που σήμερα επικρατεί είναι το παρασιτικό ήθος μιας κοινωνίας της κατανάλωσης, του τζόγου, του εύκολου κέρδους, του υπερδανεισμού, της διαφθοράς, κτλ. Υπό μία έννοια το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα καταστρέφει κάθε ανθρωπολογικό υπόστρωμα πάνω στο οποίο θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας νέος τύπος κοινωνίας.

Σε ότι μας αφορά, ως αφήγηση της άμεσης δημοκρατίας και της αποανάπτυξης, φαίνεται ξεκάθαρα η ανάγκη για τη δημιουργία ενός νέου ανθρωπολογικού τύπου, διότι δεν είναι δυνατό να δημιουργηθεί μια αυτόνομη δημοκρατική και οικολογική κοινωνία η οποία θα βασίζεται στο σημερινό άνθρωπο.

Αυτός ο συλλογισμός απαντά και στην κριτική που δεχόμαστε ότι δεν εστιάζουμε σε επιμέρους προτάσεις ή ότι δεν αντιστεκόμαστε στο νεοφιλελευθερισμό, κριτική η οποία κατά τη γνώμη μας εμπεριέχει στοιχεία του προηγούμενου φαντασιακού για την επιστροφή σε μια Κεϊνσιανικού τύπου εγγύηση των πρότερων καταναλωτικών μας απολαύσεων. Αντίθετα, εμείς επιδιώκουμε να αποδομηθεί πλήρως το καπιταλιστικό φαντασιακό των ανθρώπων και να αποαποικήσουμε το εννοιολογικό υπόστρωμα των καπιταλιστικών αφηγήσεων που κυριαρχούν ακόμα στους πολίτες αυτής της χώρας. 

Η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία και ο ανθρωπολογικός της τύπος 

Στις μέρες μας σχεδόν παντού ξεφυτρώνουν συλλογικότητες, ομάδες, κινήσεις και πολίτες που υιοθετούν άλλα νοήματα, άλλες σημασίες και άλλα προτάγματα στη ζωή τους με τα οποία και για τα οποία αξίζει κανείς να ζει σήμερα και όχι περιμένοντας με μεταφυσικό τρόπο την «έφοδο στα χειμερινά ανάκτορα».

Η κοινωνία που θέλουμε να δημιουργήσουμε δε θα βρεθεί «στα σπήλαια της ιδιώτευσης και της απάθειας» αλλά στις θορυβώδεις συνελεύσεις και δράσεις, όπου καθημερινά ανακαλύπτουμε ο ένας τον άλλο και τη χαρά του δημιουργικού και συλλογικού βίου, μετατοπίζοντας το «εγώ» μας προς το «εμείς»

Τοποθετεί την οικονομία στη θέση του μέσου και όχι του σκοπού της ζωής υιοθετώντας αξίες ξεχασμένες από το καπιταλιστικό φαντασιακό, όπως η αυτενέργεια, η συλλογικότητα, η αλληλεγγύη, η χαρά του ελεύθερου χρόνου, ο αυτοπεριορισμός, η οικονομία της εγγύτητας, η διατροφική και ενεργειακή αυτάρκεια, ο πολίτης-δημιουργός έναντι του παθητικού καταναλωτή (προϊόντων και πολιτικών).

Δημιουργεί ανταλλακτικές κοινότητες χρόνου, προϊόντων, χαριστικά παζάρια, τράπεζες σπόρων, συλλογικούς αυτοδιαχειριζόμενους λαχανόκηπους, συνεταιρισμούς παραγωγών και καταναλωτών, αλληλέγγυο εμπόριο, αυτοδιαχειριζόμενους κοινωνικούς χώρους, κινήσεις πολιτών για την κοινωνικοποίηση του νερού και της ενέργειας, δίκτυα οικοκοινοτήτων, πολίτες που εναντιώνονται και συγκρούονται για να μη γίνει στη Χαλκιδική το ορυχείο χρυσού και για να μην εγκατασταθούν οι ανεμογεννήτριες στην Χίο, να μη γίνει η επένδυση στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, στο όρος Οίτη και αλλού. 

Οργανώνει κοινωνικά ιατρεία, κοινωνικά φαρμακεία, συλλογικές κουζίνες, ραδιοσταθμούς στο διαδίκτυο, και έναν απίστευτο αριθμό καινούργιων αντικαπιταλιστικών, αυτοδιαχειριζόμενων, αντιιεραρχικών συλλογικοτήτων.

Όλα αυτά διέπονται από την αντίληψη της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας μέσα από το πρόταγμα της αποανάπτυξης και της άμεσης δημοκρατίας, δημιουργώντας έναν άλλο ανθρωπολογικό τύπο και μια νέα νοηματοδότηση της ζωής. 

Υφαίνοντας την ανατροπή ή συμπλήρωμα στο υπάρχον; 

Όλες οι παραπάνω κινήσεις είναι δράσεις ενός «δημιουργικού πράττειν» και αποτελούν φαντασιακή σύλληψη αυτοθέσμισης εν δυνάμει νέων κοινοτήτων που δεν αρκούνται στη διαπίστωση ότι για όλα φταίει ο καπιταλισμός και οι τραπεζίτες, επιλέγοντας έτσι τη θυματοποίησή τους είτε υιοθετώντας παθητική στάση είτε αναθέτοντας την ελπίδα στο πολιτικό προσωπικό των κομμάτων της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Αντίθετα, διεκδικούν χρόνο να ερωτευτούν, να παίξουν με τα παιδιά τους, να τεμπελιάσουν, να δημιουργήσουν, να επαναφέρουν το μεσημεριανό ύπνο, κτίζοντας ταυτόχρονα μια νέα μορφή κοινωνικότητας και οικονομίας.

Οι κοινότητες αυτές δρουν παράλληλα και ενάντια στον καπιταλισμό (η αυτενέργεια και η αλληλεγγύη του κινήματος της πατάτας κατέστησε αχρείαστους τους νόμους της αγοράς). 
Αν σ’ όλα αυτά προσθέσουμε και κάποια δειλά και μικρής διάρκειας κινήματα, όπως η κατάληψη και λειτουργία χώρων εστίασης στη Θεσσαλονίκη, το αυτοδιαχειριζόμενο νοσοκομείο στο Κιλκίς, η έκδοση της«Εφημερίδα των Συντακτών» από τους εργαζόμενους, η "Βιομε" στη Θεσσαλονίκη, οι "Εκδόσεις των Συναδέλφων" στην Αθήνα και αν ευοδωθούν και κάποιες προτάσεις για ίδρυση χρηματοπιστωτικού ιδρύματος που θα ενισχύει φιλικές προς το περιβάλλον δράσεις και αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις, τότε θα φανούν καλύτερα οι ρωγμές που δημιουργούν στον καπιταλισμό οι μορφές της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. 
Οι ρωγμές αυτές που άλλοτε θα συγκλίνουν, άλλοτε θα αποκλίνουν, άλλοτε θα γίνονται ορμητικά μεγάλες, δεν αποτελούν βέβαιες απαντήσεις στον καπιταλισμό. «Ρωτώντας προχωράμε» για να χρησιμοποιήσω και ένα Ζαπατίστικο σύνθημα.

Νομίζω όμως ότι επανανοηματοδούν τη ζωή των ανθρώπων που συμμετέχουν σ’ αυτές. Συνιστούν μια ριζική πολιτική ρήξη με το σύστημα και ένα βαθύ ανθρωπολογικό μετασχηματισμό. Αυτός ο ανθρωπολογικός μετασχηματισμός δεν αποτελεί ούτε δευτερεύον εποικοδόμημα ούτε ρητορικό σχήμα. Είναι βασικό και αναπόσπαστο κομμάτι του αναγκαίου μετασχηματισμού της κοινωνίας. Η δημιουργία του νέου αυτού ανθρωπολογικού τύπου αποκτά στις μέρες μας τη διαδικασία του κατεπείγοντος, εφόσον μια αυτόνομη και δημοκρατική κοινωνία δεν μπορεί να απαρτίζεται ούτε φυσικά και να δημιουργηθεί από τον τύπο του ανθρώπου που δημιουργεί η καταναλωτική κοινωνία. Το κύτταρο της κοινωνίας που θα αγαπήσουμε είναι εν σπέρματι αυτές οι κοινότητες ανθρώπων που περιγράψαμε με τα νοήματα και τις σημασίες που προτάσσουν. Η δική μας προσδοκία ή ουτοπία ίσως είναι στη θέση του κεντρικού κράτους που θα περιορίζεται σιγά-σιγά θα ανθίσουν αμεσοδημοκρατικές κοινότητες ανθρώπων, έθνη κοινοτήτων και κοινότητες εθνών.

Η θέση μου στο ερώτημα για το αν όλα αυτά αποτελούν συμπλήρωμα στο υπάρχον ή αν το σύστημα μπορεί να καταστήσει ακίνδυνες τις παραπάνω κοινότητες ανθρώπων είναι ότι αυτό το ερώτημα πρέπει να τίθεται διαρκώς από αυτούς που συμμετέχουν σ’ αυτές τις συλλογικότητες και διαρκώς να επαναπροσδιορίζονται με βάση αυτό το ερώτημα. Αποκλείοντας έτσι τη δυνατότητα εμφάνισης ενός άλλου μας εαυτού, αυτού που τόσα χρόνια το εκπαιδευτικό σύστημα, ο στρατός, η δικαιοσύνη, το οικονομικό σύστημα και οι λειτουργίες του κράτους πάλεψαν με ζήλο να διαμορφώσουν «για το καλό μας» πάντα. Τον καπιταλισμό δε γνωρίζουμε πως και αν μπορούμε να τον αλλάξουμε, αλλά ας φροντίσουμε να μην του μοιάσουμε, γράφει ο Χρόνης Μίσσιος.




*Απόσπασμα από το βιβλίο "Ο Ανθρωπολογικός Τύπος της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης" του Γιώργου Κολέμπα και Γιάννη Μπίλλα από τις Εκδόσεις των Συναδέλφων




Παρασκευή, 22 Σεπτεμβρίου 2017

Πόσο κοστολογείται ένα βουνό; Με αφορμή το υπό μελέτη αιολικό πάρκο στη Σαμοθράκη

 
του Πάνου Πετρίδη*
 
Ένα από τα κυρίαρχα θέματα περιβαλλοντικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών αφορά την προσπάθεια κοστολόγησης των περιβαλλοντικών προβλημάτων, αρχικά, και εν συνεχεία και της ίδιας της φύσης, με στόχο την καλύτερη προστασία της. Σύμφωνα με τους υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης, αν κάτι μπορεί να μετρηθεί και κοστολογηθεί, τότε αποκτά οικονομική αξία στην αγορά και άρα μπορεί ευκολότερα να προστατευτεί, αν αποδειχθεί ότι η αξία διατήρησής του υπερβαίνει το κόστος καταστροφής του.

Πώς όμως κοστολογείται ένα βουνό; Οι περιβαλλοντικοί οικονομολόγοι λένε ότι αυτό παρέχει μια σειρά από λειτουργίες, τις οποίες ονομάζουν «υπηρεσίες», όπως η παροχή τροφής και ενέργειας, η ρύθμιση του κλίματος μέσω της δέσμευσης άνθρακα και παροχής οξυγόνου, η ανακύκλωση θρεπτικών συστατικών, η προστασία που μας παρέχει από τις πλημμύρες, αλλά και μια σειρά από πολιτιστικές, πνευματικές, θεραπευτικές ή ψυχαγωγικές υπηρεσίες, όπως ο τουρισμός. Όλα τα παραπάνω επιχειρούνται να κοστολογηθούν και άρα να μπορούν να συγκριθούν με το κόστος μιας επένδυσης. Πέραν της αντικειμενικής δυσκολίας κοστολόγησης των παραπάνω, το ερώτημα είναι βαθύτερο. Ισοδυναμεί το κόστος με τη αξία ενός βουνού; Μπορεί αυτή να είναι μόνο οικονομική;

Η προσπάθεια και μόνο κοστολόγησης των «υπηρεσιών» που προσφέρει ένα βουνό, ακόμα και η ορολογία που χρησιμοποιείται, μαρτυράει πολλά για το σύστημα αξιών της κοινωνίας μας όπου όλα δυνητικά μπορούν να μετρηθούν σε χρήμα. Οι υποβόσκουσες θεμελιώδεις αξίες αυτής της προσέγγισης σπανίως αμφισβητούνται, και απόψεις που δεν ταιριάζουν με αυτό το οικονομιστικό μοντέλο είτε προσπερνιούνται ή στην καλύτερη περίπτωση χλευάζονται. Έτσι, σύμφωνα με την κυριαρχούσα λογική της διαρκούς ανάπτυξης, τα περιβαλλοντικά ζητήματα είναι βασικά προβλήματα τεχνικού χαρακτήρα και, εάν αυτά εισέλθουν στον δημόσιο διάλογο, η συζήτηση περιορίζεται σε διαχειριστικό επίπεδο, γεγονός που μειώνει δραματικά την δυνατότητα εναλλακτικών επιλογών.

Πώς σχετίζονται αυτά με τη Σαμοθράκη;

Πριν λίγους μήνες έγινε γνωστό ότι σχεδιάζεται βιομηχανικό αιολικό πάρκο 39 ανεμογεννητριών στο όρος Σάος της Σαμοθράκης, ένα από τα πολλά που δρομολογούνται αυτόν τον καιρό σε Βέρμιο, Εύβοια, Κυκλάδες, ηπειρωτική χώρα κ.α. Το αφήγημα παραμένει πάνω κάτω το ίδιο: Η κλιματική αλλαγή επιβάλλει τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης από το πετρέλαιο και τον λιγνίτη και καθιστά αναγκαία μια στροφή προς την «πράσινη ανάπτυξη» και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Τοποθετημένη σε αυτήν τη βάση, η υποστήριξη του έργου μοιάζει σχεδόν αυτονόητη. Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί την ανάγκη μετάβασης σε λιγότερο ρυπογόνες μορφές ενέργειας. Ποιό είναι λοιπόν το πρόβλημα;

Υπάρχουν αμέτρητα πρακτικά ζητήματα που αξίζει και πρέπει να τεθούν στο τραπέζι, όπως οι επιπτώσεις στο μικρόκλιμα της περιοχής, στον υδροφόρο ορίζοντα, στη γεωλογία, στην πανίδα, και φυσικά οι θέσεις εργασίας, οι επιπτώσεις στον τουρισμό κ.α. Το βασικό όμως πρόβλημα είναι ότι το ζήτημα τέθηκε από την πρώτη στιγμή (από την εταιρεία αλλά όχι μόνο) σε μια αμιγώς οικονομοτεχνική βάση: Μιλάμε για τα πόσα ενέργειας, για το κόστος της επένδυσης, για τα ανταποδοτικά τέλη, και ό,τι θέμα προκύπτει οφείλει να αντικρούσει τα παραπάνω. Αυτό αποτελεί ήδη μια πρώτη και σημαντική ήττα του διαλόγου σχετικά με εναλλακτικές επιλογές. Διότι εισερχόμενοι στον διάλογο από μια πολύ συγκεκριμένη οικονομιστική σκοπιά παραδεχόμαστε, εν αγνοία μας, μια σειρά από υποθέσεις και επικροτούμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτές υφίστανται.

Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, ερωτήσεις όπως: «Χρειαζόμαστε περισσότερη ενέργεια; Για ποιους σκοπούς την χρησιμοποιούμε; Ποιος ελέγχει και αποφασίζει για την παραγόμενη ενέργεια;» μένουν αναπάντητες. Συζητώντας λοιπόν «μόνον» για τις επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα ή το ύψος των πιθανών οικονομικών ανταποδοτικών τελών, αποδεχόμαστε σιωπηρά μια σειρά από εικασίες, όπως λ.χ. ότι χρειαζόμαστε περισσότερη ενέργεια και όχι σωστότερη διαχείριση της υπάρχουσας, ότι οι αποφάσεις μας μετράνε πολύ περισσότερο από αυτές των επόμενων γενεών, ότι οι ανανεώσιμες πηγές μειώνουν την παραγωγή λιγνίτη, κ.α.

Για να έχει η τοπική κοινωνία τη δυνατότητα συμμετοχής, ελέγχου, καθώς και συνδιαμόρφωσης ενός βιώσιμου ενεργειακού μέλλοντος, χρειάζεται να έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει πάνω σε κομβικά θέματα, πολύ πριν ασχοληθεί με ζητήματα διαχειριστικού χαρακτήρα. Για παράδειγμα, κανείς δεν υποστηρίζει ότι είναι προτιμότερο να διατηρείται ένα φορτίο βάσης από λιγνίτη. Δυστυχώς όμως, εντός του υπάρχοντος πλαισίου, τα βιομηχανικά πάρκα ΑΠΕ που σχεδιάζονται δεν θα προκαλέσουν μείωση της παραγωγής λιγνίτη στη χώρα, όταν η ανάγκη για ενέργεια διαρκώς μεγαλώνει! Απλά θα αυξήσουν την παραγωγή και πιθανόν και τις εξαγωγές. Αυτή δεν είναι κάποια περιφερειακή παράπλευρη απώλεια αλλά η βάση του συστήματος που ονομάζουμε καπιταλιστικό. Ο καπιταλισμός χρειάζεται οικονομική ανάπτυξη και η ανάπτυξη περισσότερη ενέργεια. Η παραγωγή «πράσινης» ενέργεια αποτελεί μια ακόμα αγορά που θα μπορέσει να μεγαλώσει την πίτα και τον αέναο κύκλο της ανάπτυξης. Μια εταιρία μπορεί να επενδύσει σε διάφορες μορφές γκρίζας, πράσινης η μπλε ενέργειας. Δεν μπορεί όμως να επενδύσει σε λιγότερη ενέργεια, γιατί αυτό θα πήγαινε ενάντια στη λογική της. Ποια όμως είναι η λογική των ανθρώπων;

Κάλεσμα για μια βιώσιμη λύση

Σε ποιόν εν τέλει ανήκει το βουνό; Στο κράτος; Στους μόνιμους κατοίκους του νησιού, ακόμα και αυτούς που δεν το έχουν περπατήσει ποτέ; Στους επισκέπτες που έρχονται να το επισκεφτούν από την άκρη της Ευρώπης; Στις επόμενες γενιές κατοίκων και επισκεπτών; Μήπως ανήκει εξίσου στα δάση του, τα ζώα και τα πουλιά του;

Για να κατανοήσουμε καλύτερα την κατάσταση ας λάβουμε ως αφετηρία την κυριαρχούσα φιλοσοφία και το σύστημα αξιών της εποχής μας, τα οποία διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναζητούνται οι λύσεις στα προβλήματα που προκύπτουν. Η υπερισχύουσα άποψη λέει ότι όλα μπορούν να μετρηθούν σε χρήμα, ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι μη διαπραγματεύσιμη. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το αφήγημα της εταιρείας ακούγεται σαν μονόδρομος. Τι θα γινόταν όμως αν αλλάζαμε το αφήγημα; Αν πούμε γενναία ότι δε συμφωνούμε με την οικονομοτεχνική διαχείριση ενός θέματος βαθιά πολιτικού; Αν υποστηρίξουμε ότι η κοστολόγηση του βουνού είναι μια χίμαιρα;

Ας μη μασάμε τα λόγια μας. Για όλους εμάς που για χρόνια είτε μένουμε, επισκεπτόμαστε, ασχολούμαστε ή μελετάμε το νησί, που οραματιζόμαστε μια Βιώσιμη Σαμοθράκη και δουλεύουμε προς αυτήν την κατεύθυνση, το έργο με τη μορφή που προτείνεται δεν ταιριάζει με την κλίμακα του νησιού. Ποιο το νόημα της επιστημονικής έρευνας ετών, της διατυπωμένης υποστήριξης κατοίκων και επισκεπτών προς τη διατήρηση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, της υποψηφιότητας της Σαμοθράκης ως «Απόθεμα Βιόσφαιρας» της UNESCO, αλλά και των δεσμεύσεων της τοπικής αρχής διαχρονικά προς ένα επιχειρησιακό μοντέλο αειφορίας αν δεν υπάρχει συνέπεια λόγων και πράξεων;

Υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για ένα βιώσιμο μέλλον για τη Σαμοθράκη, και κάθε τόπο, που θα σέβεται το περιβάλλον και την κοινωνία. Ένα τέτοιο μέλλον όμως δεν μπορεί να περνάει μέσα από την παραίτηση και την εξάρτηση από μια εταιρεία με πρωταρχικό στόχο το κέρδος. Τα όμορφα λόγια δεν μπορούν να αλλάξουν την πραγματικότητα και το απλό γεγονός ότι η «αγορά», στο σύστημα στο οποίο ζούμε, δεν μπορεί εξ’ ορισμού να ορίσει ως προτεραιότητα της τη βιωσιμότητα και την αειφορία ενός τόπου. Αυτό οφείλει να το διεκδικήσει η ίδια η κοινωνία.

Και λοιπόν, τι; Καταρχήν, πριν ακόμα από την μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αξίζει να συλλογιστούμε αν αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι λιγότερη ενέργεια, και εξορθολογισμός των υπέρμετρων αναγκών προς την κατεύθυνση αυτών που έχει πραγματικά ανάγκη ο τόπος. Σε νησιά όπως η Σαμοθράκη που η κύρια κατανάλωση είναι οικιακή, αντί της υπέρμετρης αύξησης παραγωγής ενέργειας υπάρχουν λύσεις προς την κατεύθυνση της μείωση της κατανάλωσης, μέσω της ενεργειακής μόνωσης, εξοικονόμησης φωτισμού και γενικότερα της αναβάθμισης της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων. Ύστερα μπορεί να επιτευχθεί μια ενεργειακή αυτονομία και αυτάρκεια με μονάδες ΑΠΕ μικρής κλίμακας που να καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες του νησιού ως μέρος ενός γενικότερου σχεδιασμού. Η υποστήριξη μιας μικρότερης κλίμακας κυκλικής οικονομίας (και σε τομείς πέραν της ενέργειας, όπως η διαχείριση αποβλήτων) όπου φέρνει κοντύτερα την παραγωγή με την κατανάλωση συνεισφέρει στο χτίσιμο μιας οικολογικής συνείδησης, που αποτελεί σημάδι πολιτισμού.

Ιδέες υπάρχουν, τεχνογνωσία το ίδιο. Το ζήτημα είναι πρωτίστως κοινωνικό και πολιτικό. Ας γίνει λοιπόν η παρούσα συνθήκη μια ευκαιρία στοχασμού και όχι φθηνής πολιτικής. Ας γίνει μια ευκαιρία για ένα δημιουργικό κάλεσμα προς όλους, κατοίκους, επισκέπτες, τοπική αυτοδιοίκηση και επιστήμονες που αγαπάνε το νησί, να σχεδιάσουμε μαζί ένα μέλλον ενεργειακής αυτάρκειας. Ας γίνει μια ευκαιρία προορατικής δράσης και όχι αντίδρασης στην κάθε εταιρεία που θα ορίζει τον δημόσιο διάλογο με επουσιώδη επιχειρήματα οικονομοτεχνικής φύσεως, ορίζοντας έτσι και συνδιαμορφώνοντας τις κοινωνικές προτεραιότητες.
 
 
Πάνος Πετρίδης, Institute of Social Ecology, Alpen Adria University, Vienna
 
πηγή
 
 
 
 
 
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...